تبلیغات
تعزیه حصار خروانwww.taziye-hasar.ir - هنر تعزیه

یکی از مهمترین ابعاد تعزیه اجرای این نمایش همراه با موسیقی است . هر چند که هر نمایش و هر آیین سنتی و فرهنگی دیگری ممکن است آمیزشی با موسیقی داشته باشد ، ولی موسیقی تعزیه بسیار عمیق تر و گسترده تر مورد استفاده قرار می گیرد تا جائیکه برخی از تعزیه تحت عنوان "تئاتر موزیکال" یاد می کنند . اساسی ترین و اصلی ترین نوع و شکل موسیقیایی که در تعزیه استعمال می شود ، موسیقی اصیل و سنتی ایرانی است که برگرفته از موسیقی مقامی  سرزمین ایران می باشد. درموسیقی اصیل ایرانی ، دوازده ردیف وجود دارد که متشکل است از هفت دستگاه و پنج آواز موسیقیایی . این دوازده ردیف عبارتند از:

·         دستگاه شور

·         آواز ابوعطا

·         آواز افشاری

·         آواز بیات ترک (بیات زند)

·         آواز دشتی

·         دستگاه همایون

·         آواز بیات اصفهان

·         دستگاه سگاه

·         دستگاه چهارگاه

·         دستگاه ماهور

·         دستگاه راست پنجگاه

·         دستگاه نوا

نحوه استفاده از این ردیف ها در تعزیه خوانی به محتوا و مضامین قسمتهای مختلف بستگی دارد. بعنوان مثال در قسمتی از تعزیه که محتوا حماسی ، رزمی یا رجزخوانی است ، از دستگاه چهارگاه و همایون استفاده می شود . یا در مضامین رثایی که نیاز به ملودی های سوزناک و حزن انگیز  می باشد اشعار در قالب دستگاه سگاه و یا آواز دشتی خوانده می شود .  بدین ترتیب یک هماهنگی نیز بین ردیف های موسیقیایی و قالبهای شعری و  مضمون نمایش وجود دارد.که این هماهنگی بسیار پیچیده ودقیق است .موضوع دیگر در مورد موسیقی تعزیه کاربری آن است . در شبیه خوانی سه دسته کاربر و استفاده کننده برای تعزیه وجود دارد :

 

موافق خوانها ـ مخالف خوانها ـ نوازندگان

موافق خوانها یا همان اولیاء شخصیتها و معانی و مفاهیمی را در بر می گیرند که بعنوان معانی ارزشمند و روحانی و یا شخصیت های مقدس و حقیقت جو تلقی می شوند . شخصیت های ائمه اطهار(علیهم السلام)  یا معانی و مفاهیمی از قبیل فرشتگان  ، ارزش ها ، حقایق و دیگر عناصری که در تعزیه جان می گیرند نظیر جبرئیل ، فطرت ، محبت ، شجاعت و... این دسته از تعزیه خوانها باید با دانش موسیقیایی و توانمندی در اجرای آوازها  و قطعات، دیالوگها را با زبان شعر و به صورت موزون و با فضایی آهنگین اجراء کنند.موافق خوانها در تعزیه پیام آور نماد ها و ارزشهای خدایی هستند و به این خاطر که موسیقی لطافت و زیبایی به بیان این ارزشها می دهد ، اجرای آن توسط موافق خوانها الزامی است .اما نحوه استفاده  موسیقی برای مخالف خوانها به گونه ای دیگر است . مخالف خوان  به شخصیت ها ، معانی و مفاهیم ضد ارزش و شیطانی اطلاق می شود . شخصیتهایی نظیر سپاهیان کفردر جنگهای اسلامی ، دشمنان امام حسین (علیه السلام)  ، و یا پیام هایی نظیر ابلیس و شیاطین ، قساوت و سنگدلی ، دنیا دوستی و کفر و مفاهیمی از این قبیل. تعزیه خوانهایی که شبیه اشقیاء یا مخالف را اجراء می کنند ، بهره کمتری از موسیقی می برند چرا که آنها تنها وزن موسیقیای و ریتم شعری دیالوگها را بدون آواز و ملودی و همراه دکلمه و فریاد اشعار اجراء می کنند  و بجای موسیقی با بازی اشعار و کوتاه و بلند کردن هنری صداها و حرکات تکنیکی ـ نمایشی ، تعزیه خوانی می کنند .  استفاده نوازندگان سازها از موسیقی تعزیه تا حدی گسترده تر است . بدین معنی که نوازندگان از موسیقی های دیگر غیر ایرانی نیز بهره می برند .ورود سازها به تعزیه به استفاده سازهایی نظیر کوس ، طبل ، دهل ، کرنای ، در جنگها باز می گردد . بنابراین اولین سازهایی که وارد تعزیه شدند سازهای ارتشی بودند که بُعد حماسی داشتند و غالبا سازهایی غیر ایرانی بودند . امروزه با توجه به محتوای سگانه تعزیه از سه دسته ساز استفاده می شود : سازهای رزمی یا ارتشی مانند ترومپد (شیپور) ، طبل بزرگ ، طبل ریز ، سنج و...سازهای مرثیه ای مانند  نی . سازهای بزمی و مجلسی مانند سنتور ، کمانچه ، کلارینت (قرنی) و ... .نوازندگان این سازها می توانند در قسمتهای مختلف تعزیه بنا به شرایطی از انواع موسیقی های رایج جهان استفاده کنند

.: Weblog Themes By BlackSkin :.